Shloka 2
रामस्य पम्पातीरगमनम्, सुग्रीवसख्यं, वालिवधः, सीतारक्षणवृत्तान्तश्च
Rāma at Pampā; alliance with Sugrīva; Vālin’s fall; Sītā’s guarded captivity
दृष्टवा5<यान्तं तमतिर्थिं स च राजा युधिषिर:,श्रीमान् राजा युधिष्ठिर अतिथिको आते देख भाइयोंसहित उनके सम्मुख गये। वे अपनी मर्यादासे कभी च्युत नहीं होते थे। उन्होंने उन अतिथिदेवताको लाकर श्रेष्ठ आसनपर आदरपूर्वक बैठाया और हाथ जोड़कर प्रणाम किया। फिर विधिपूर्वक पूजा करके उन्हें अतिथिसत्कारके रूपमें निमन्त्रित किया और कहा--“भगवन्! अपना नित्य नियम पूरा करके (भोजनके लिये) शीघ्र पधारिये”
dṛṣṭvā āyāntaṃ tam atithiṃ sa ca rājā yudhiṣṭhiraḥ śrīmān atithiko bhāryābhrātṛ-sahitaḥ tasya sammukhaṃ jagāma | sa maryādāyāḥ kadācana na cyutaḥ | sa taṃ atithidevatā-svarūpaṃ nītvā śreṣṭhāsane ādara-pūrvakaṃ nyaveśayat | karābhyāṃ praṇamya tataḥ vidhi-pūrvakaṃ pūjayitvā atithi-satkāra-rūpeṇa nimantrayām āsa, uvāca ca— “bhagavan, nitya-niyamaṃ samāpya bhojanārthaṃ śīghraṃ padhāryatām” iti |
ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಶ್ರೀಮಾನ್ ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಸಹೋದರರೊಡನೆ ಎದುರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು. ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ಮರ್ಯಾದೆಯಿಂದ ಚ್ಯುತನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಅತಿಥಿದೇವತೆಯನ್ನು ಒಳಗೆ ಕರೆತಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು. ತದನಂತರ ಅತಿಥಿಸತ್ಕಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಹೀಗೆಂದನು—“ಭಗವನ್! ನಿಮ್ಮ ನಿತ್ಯನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಭೋಜನಾರ್ಥವಾಗಿ ಬನ್ನಿರಿ.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights dharma through atithi-satkāra: a guest should be received promptly, honoured with a seat, respectful greeting, and proper worship, without deviating from maryādā (ethical decorum). Yudhiṣṭhira models disciplined, rule-guided compassion and reverence.
A guest arrives; Yudhiṣṭhira goes forward with his brothers, receives him respectfully, seats him on an honoured seat, offers formal salutations and worship, and invites him to take food after completing his daily observances.