Shloka 125
Dharma-vyādha’s Analysis of Moral Decline and the Mahābhūta–Guṇa Schema (धर्मव्याधोपदेशः)
अयने विषुवे चैव षडशीतिमुखेषु च । चन्द्रसूयोपरागे च दत्तमक्षयमुच्यते,पर्वके अवसरपर दिया हुआ दान दुगुना तथा ऋतु आरम्भ होनेके समय दिया हुआ दान दस गुना पुण्यदायक होता है। उत्तरायण या दक्षिणायन आरम्भ होनेके दिन, विषुव-योग (तुला और मेषकी संक्रान्ति)-में, मिथुन, कन्या, धनु और मीनकी संक्रान्तियोंमें तथा चन्द्रगरहण और सूर्यग्रहणके अवसरपर दिया हुआ दान अक्षय बताया गया है
ayane viṣuve caiva ṣaḍaśītimukheṣu ca | candrasūryoparāge ca dattam akṣayam ucyate ||
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು— ಅಯನಾರಂಭದಲ್ಲಿ (ಉತ್ತರಾಯಣ-ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ), ವಿಷುವಯೋಗದಲ್ಲಿ, ಷಡಶೀತಿಮುಖಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ದಿನ ನೀಡಿದ ದಾನ ಅಕ್ಷಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ವದಿನದಲ್ಲಿ ದಾನ ದ್ವಿಗುಣ, ಋತುಾರಂಭದಲ್ಲಿ ದಾನ ದಶಗುಣ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ; ಉತ್ತರಾಯಣ ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ ಆರಂಭ, ವಿಷುವಯೋಗ, ಮಿಥುನ-ಕನ್ಯಾ-ಧನು-ಮೀನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ದಾನ ಅಕ್ಷಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ॥
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
Charity (dāna) gains special, enduring spiritual efficacy when performed at sacred calendrical junctions—especially ayana transitions, equinoxes, and eclipses—so that the merit is described as akṣaya (inexhaustible).
Mārkaṇḍeya is instructing his listeners on dharma by listing auspicious times for giving, highlighting how timing and intention elevate the ethical and religious value of a gift.