Shloka 2
ब्राह्मणानुयात्रा—शौनकोपदेशः
Brāhmaṇas Follow into Exile and Śaunaka’s Instruction
तानुवाच ततो राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर: । वयं हि हृतसर्वस्वा हृतराज्या हृतश्रिय:,तब कुन्तीपुत्र राजा युधिष्ठिरने उनसे कहा--“ब्राह्मणो! हमारा राज्य, लक्ष्मी और सर्वस्व जूएमें हरण कर लिया गया है। हम फल, मूल तथा अन्नके आहार-पर रहनेका निश्चय करके दुःखी होकर वनमें जा रहे हैं। वनमें बहुत-से दोष हैं। वहाँ सर्प-बिच्छू आदि असंख्य भयंकर जन्तु हैं इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि अरण्यपर्वणि पाण्डवानां प्रव्रजने द्वितीयो5ध्याय: ।। २ || इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत अरण्यपर्वमें पाण्डवोंका प्रव्रजन (वनगमन)- विषयक दूसरा अध्याय पूरा हुआ
vaiśaṃpāyana uvāca | tān uvāca tato rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ | vayaṃ hi hṛtasarvasvā hṛtarājyā hṛtaśriyaḥ |
ಆಗ ಕುಂತೀಪುತ್ರನಾದ ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ! ನಮ್ಮ ಸರ್ವಸ್ವವೂ ಹರಣವಾಗಿದೆ; ರಾಜ್ಯವೂ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ; ರಾಜಶ್ರೀಯೂ ಕಳೆದುಹೋಗಿದೆ. ಫಲ-ಮೂಲ ಹಾಗೂ ಸರಳ ಧಾನ್ಯವನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ದುಃಖದಿಂದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಅರಣ್ಯವು ದೋಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ಪ, ವೃಶ್ಚಿಕ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಭಯಂಕರ ಜೀವಿಗಳು ಇವೆ.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores endurance and ethical steadiness in adversity: even when sovereignty, wealth, and prosperity are lost, one can choose restraint and a disciplined life (living on simple forest fare) rather than abandoning dharma.
After being dispossessed (their wealth, kingdom, and royal fortune taken), Yudhiṣṭhira addresses those present and explains the Pāṇḍavas’ decision to depart sorrowfully for forest exile, noting the dangers of the wilderness.