Shloka 45
Sarasvatī–Tārkṣya Saṃvāda: Agnihotra-vidhi, Dāna-phala, and Mokṣa-prasaṅga (सरस्वती–तार्क्ष्यसंवादः)
हजारों वर्षोकी अवस्थावाले उन वृद्ध महर्षिके पधारनेपर पाण्डवोंसहित भगवान् श्रीकृष्ण तथा समस्त ब्राह्मणोंने उनका पूजन किया। पूजित होनेपर जब वे अत्यन्त विश्वास करनेयोग्य मुनिश्रेष्ठ आसनपर विराजमान हो गये, तब वहाँ आये हुए ब्राह्मणों और पाण्डवोंकी सम्मतिसे भगवान् श्रीकृष्णने इस प्रकार कहा ।। श्रीकृष्ण उवाच शुश्रूषव: पाण्डवास्ते ब्राह्मणाश्व समागता: । द्रौपदी सत्यभामा च तथाहं परमं वच:,श्रीकृष्ण बोले--मार्कण्डेयजी! आपके उपदेश सुननेकी इच्छासे यहाँ पाण्डवोंके साथ-साथ बहुत-से ब्राह्मण भी पधारे हुए हैं। द्रौपदी, सत्यभामा तथा मैं, सब लोग आपकी उत्तम वाणीका रसास्वादन करना चाहते हैं। आप प्राचीनकालके नरेशों, नारियों तथा महर्षियोंकी पुरातन पुण्य कथाएँ सुनाइये और हमलोगोंसे सनातन सदाचारका वर्णन कीजिये
śrīkṛṣṇa uvāca | śuśrūṣavaḥ pāṇḍavās te brāhmaṇāś ca samāgatāḥ | draupadī satyabhāmā ca tathāhaṃ paramaṃ vacaḥ ||
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ! ಪಾಂಡವರು ನಿಮ್ಮ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಲು ಆಸೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ; ಅನೇಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ದ್ರೌಪದಿ, ಸತ್ಯಭಾಮೆ ಮತ್ತು ನಾನೂ ನಿಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾಣಿಯ ರಸವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಜರು, ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಪುಣ್ಯಮಯ ಪುರಾತನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳಿ; ಸನಾತನ ಸದಾಚಾರದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ನಮಗೆ ಮಾಡಿರಿ।
श्रीकृष्ण उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes dharmic learning through śravaṇa—reverent listening to a trustworthy sage. Ethical conduct (sanātana sadācāra) is best understood by hearing time-tested exemplars from ancient kings, women, and ṛṣis, rather than by mere argument.
After honoring the aged sage Mārkaṇḍeya and seating him respectfully, Kṛṣṇa—supported by the Pāṇḍavas and assembled brāhmaṇas—requests that the sage teach them by narrating ancient, meritorious accounts and by explaining enduring standards of righteous behavior.