Shloka 13
Gandhamādana-nivāsaḥ — Draupadyāḥ prārthanā, Bhīmasenārohaṇaṃ, Maṇimāna-yuddham
Chapter 157: Draupadi’s request, Bhima’s ascent, and the combat with Maniman
वैशम्पायन उवाच एवं ब्रुवति राजेन्द्रे वागुवाचाशरीरिणी । न शक्यो दुर्गमो गन्तुमितो वैश्रवणाश्रमात्,वैशम्पायनजी कहते हैं--महाराज युधिष्ठिरके ऐसा कहते ही आकाशवाणी बोल उठी --“कुबेरके इस आश्रमसे आगे जाना सम्भव नहीं है। यह मार्ग अत्यन्त दुर्गम है
vaiśampāyana uvāca | evaṃ bruvati rājendre vāg uvāca aśarīriṇī | na śakyo durgamo gantum ito vaiśravaṇāśramāt |
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ರಾಜೇಂದ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ದೇಹರಹಿತ ವಾಣಿ ಕೇಳಿಬಂತು—“ಈ ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ) ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಮುಂದಿನ ದಾರಿ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಗಮ.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores dharmic restraint: even a righteous king must heed divine admonition and recognize limits—some paths are barred or perilous, and wisdom lies in accepting guidance rather than forcing passage.
As Yudhiṣṭhira speaks, a disembodied voice intervenes near Kubera’s hermitage, warning that proceeding beyond that point is not feasible because the route ahead is extremely difficult.