Shloka 12
Aṣṭāvakra–Kahoda Upākhyāna: Śvetaketu’s Āśrama, Sarasvatī, and the Origin of Aṣṭāvakra
सत्यपराक्रमी नरेश! जो धर्म दूसरे धर्मका बाधक हो वह धर्म नहीं, कुधर्म है। जो दूसरे किसी धर्मका विरोध न करके प्रतिष्ठित होता है वही वास्तविक धर्म है ।। विरोधिषु महीपाल निश्चित्य गुरुलाघवम् । न बाधा विद्यते यत्र तं धर्म समुपाचरेत्,परस्परविरुद्ध प्रतीत होनेवाले धर्मोमें गौरव-लाघवका विचार करके, जिसमें दूसरोंके लिये बाधा न हो उसी धर्मका आचरण करना चाहिये
satyaparākrami nareśa! yo dharmo 'nyadharmabādhakaḥ sa dharmo na, kudharmaḥ. yo 'nyasya kasyacid dharmasya virodhaṃ na kṛtvā pratiṣṭhito bhavati sa eva vāstava-dharmaḥ. virodhiṣu mahīpāla niścitya gurulāghavam | na bādhā vidyate yatra taṃ dharmaṃ samupācaret ||
ಓ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿ ನರೇಶ! ಮತ್ತೊಂದು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಧರ್ಮವು ಧರ್ಮವಲ್ಲ; ಅದು ಕುಧರ್ಮ. ಇತರ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುವದೇ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಭೂಪಾಲ! ಧರ್ಮಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧವಾಗಿ ತೋರುವಾಗ ಗುರು-ಲಘುವನ್ನು ತೂಗಿ, ಇತರರಿಗೆ ಅಡ್ಡಿ ಅಥವಾ ಹಾನಿಯಿಲ್ಲದ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಆಚರಿಸಬೇಕು.
श्येन उवाच
Educational Q&A
When duties seem to clash, true dharma is the course that does not obstruct other rightful duties; one must judge the relative weight (guru–lāghava) of competing obligations and choose the action that avoids causing harm or hindrance.
The hawk (śyena), addressing a king, offers a principle for resolving apparent contradictions in dharma: not every claimed duty is valid—if it blocks another legitimate duty it becomes kudharma—so the king should deliberate and adopt the least obstructive, most weighty course.