Shloka 13
Udyoga Parva, Adhyāya 72 — Bhīmasena’s counsel on conciliation and Duryodhana’s disposition
यत् त्वामुपधिना राजन दूते वज्चितवांस्तदा । न चापत्रपते तेन नृशंस: स्वेन कर्मणा
yat tvām upadhinā rājan dūte vañcitavāṁs tadā | na cāpatrapate tena nṛśaṁsaḥ svena karmaṇā ||
ಓ ರಾಜನೇ! ಒಮ್ಮೆ ದ್ಯೂತದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಉಪಾಯ-ಕಪಟದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದನು; ಆದರೂ ಆ ನೃಶಂಸನು ತನ್ನ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಲಜ್ಜೆಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ದಾನಶೀಲ, ಮೃದುಸ್ವಭಾವ, ಸಂಯಮಿ, ಸ್ವಭಾವತಃ ಧರ್ಮಪರಾಯಣ ಮತ್ತು ಸರ್ವಹಿತೈಷಿ; ಆದರೂ ಭೀಷ್ಮ-ದ್ರೋಣ-ವಿದುರರು, ಸಜ್ಜನರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ನಗರದ ಜನರು ಮತ್ತು ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠರು ನೋಡುತ್ತಿರಲೂ ಅವನು ದ್ಯೂತದಲ್ಲಿ ಕಪಟದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ದೋಚಿದನು—ಇಂದಿಗೂ ಆ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಅವನು ಲಜ್ಜೆಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse condemns adharma as deliberate deceit performed publicly without remorse. It highlights that ethical failure is not only the wrongful act (cheating) but also the absence of shame and accountability afterward, especially when committed before elders, teachers, and the community.
Yudhiṣṭhira recalls the infamous dice-game where Duryodhana (through deceitful means) cheated him in full view of Kuru elders and the assembled court. He stresses that despite Yudhiṣṭhira’s dharmic character, Duryodhana’s cruelty and shamelessness persist, intensifying the moral and political crisis that leads toward war.