Shloka 20
उद्योगपर्व — अध्याय २५: संजयदूतवाक्यम्
Sañjaya’s Envoy-Speech on Peace
आशंसते वै धृतराष्ट्र: सपुत्रो महाराज्यमसपत्नं॑ पृथिव्याम् | तस्मिज्छम: केवल नोपलभ्य: सर्व स्वकं मद्गते मन्यते<र्थम्
āśaṃsate vai dhṛtarāṣṭraḥ saputro mahārājyam asapatnaṃ pṛthivyām | tasmiñ chamaḥ kevala nopalabhyaḥ sarvaṃ svakaṃ madgate manyate 'rtham ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ತನ್ನ ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಿಲ್ಲದ ಮಹಾಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಇಂತಹವನೊಂದಿಗೆ ಕೇವಲ ಶಾಂತಿ ನಿಜವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ನಾವು ದೂರವಾದಾಗ ಅವನ ಕೈಗೆ ಬಂದ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಲಾಭವನ್ನೆಲ್ಲ ಅವನು ತನ್ನದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಹಳ ಚಿಂತಿಸಿದರೂ ಕರು ವಂಶಕ್ಕೂ ಪಾಂಡವ ವಂಶಕ್ಕೂ ಎರಡಕ್ಕೂ ಕ್ಷೇಮವು ಸಂಘರ್ಷದ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿಯುವ ಮಾರ್ಗ ನನಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
संजय उवाच
Educational Q&A
Unrestrained ambition and possessiveness make genuine peace impossible; when a ruler treats others’ rightful wealth and status as his own, ethical settlement (śama) collapses and conflict becomes likely.
Sañjaya reports the political reality: Dhṛtarāṣṭra and his sons are hoping for an uncontested empire and have begun to treat the Pāṇḍavas’ interests as their own, so Sañjaya doubts that a lasting peace agreement can be maintained.