Shloka 12
Saṃsāra-Gahana Allegory: The Brāhmaṇa in the Forest and Well (संसारगहन-आख्यान)
विलग्नश्लाभवत् तस्मिन् लतासंतानसंकुले । वह ब्राह्मण उस छिपे हुए कुएँमें गिर पड़ा; परंतु लतावेलोंसे व्याप्त होनेके कारण वह उसमें फँसकर नीचे नहीं गिरा, ऊपर ही लटका रह गया | ११ $ ।। पनसस्य यथा जात॑ वृन्तबद्धं महाफलम्
vilagnaślābhavat tasmin latā-santāna-saṅkule | sa brāhmaṇaḥ saṃchanna-kūpe nipapāta; latā-vallībhir āvṛtatvāt tatraiva vilagno nādhastān nipapāta, ūrdhvaṃ lambamānaḥ sthitaḥ || panasasya yathā jātaṃ vṛnta-baddhaṃ mahāphalam ||
ವಿದುರನು ಹೇಳಿದನು: ಬಳ್ಳಿಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಆ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಬಿದ್ದನು; ಆದರೆ ಬಳ್ಳಿಗಳು ಹರಡಿದ್ದರಿಂದ ಅವನು ತಳಕ್ಕೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ—ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡು ಮೇಲೆಯೇ ತೂಗುತ್ತಾ ಉಳಿದನು, ದಂಟಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ತೂಗುವ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ವ ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನಂತೆ. ಈ ಉಪಮೆ ಹೇಳುವುದು—ಮನುಷ್ಯನು ಆಸರೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಆಸಕ್ತಿಗಳೇ ಅವನನ್ನು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುತ್ತವೆ; ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ನಿಜವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತನೂ ಅಲ್ಲ.
विदुर उवाच
Educational Q&A
The verse uses a vivid simile to show how one can be caught in danger yet not fully fall—suggesting the precarious condition of a person sustained by attachments that also entangle him. It points to the ethical need for discernment and detachment: what seems like support may also be bondage.
In Vidura’s allegorical narration, a brāhmaṇa falls into a concealed well. Because the well is overgrown with creepers, he becomes snagged and remains hanging rather than dropping to the bottom, compared to a large jackfruit hanging by its stalk.