Shloka 526

Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)

Devanagari script

शीलं जिज्ञासमानेन राज्ञश्न सहजीविन: । मैं राजाके साथ रहनेवाले अधिकारियोंका शील-स्वभाव जानना चाहता था

Transliteration

śīlaṃ jijñāsamānena rājñaḥ saha-jīvinaḥ | mayā rājñā saha vartamānānām adhikāriṇāṃ śīla-svabhāvo jijñāsitaḥ, tasmāt sadā saśaṅkaḥ san mahā-sāvadhānena iha avasam | yathā sarpa-gṛhe vāsaḥ syāt, athavā śūra-vīrasya patnyāḥ gṛhe praviṣṭa iva |

Translation

ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಿ ಸೇವಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಶೀಲ-ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಸದಾ ಸಂಶಯದಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಲೂ ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದೆ. ಅದು ಸರ್ಪವಿರುವ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುವಂತೆಯೂ, ಅಥವಾ ಶೂರನ ಪತ್ನಿಯ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವನಂತೆಯೂ ಇತ್ತು।

Word by Word

• शीलम्: conduct, character
• शीलम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शील
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• जिज्ञासमानेन: by (one) wishing to know / inquiring
• जिज्ञासमानेन: Karana
• Type: Verb
• Root: जिज्ञास् (desiderative of ज्ञा)
• Form: Masculine, Instrumental, Singular, Present active participle (शतृ), desiderative

• राज्ञः: of the king
• राज्ञः: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• सहजीविनः: companions, those living with (him)
• सहजीविनः: Karma
• Type: Noun
• Root: सहजीविन्
• Form: Masculine, Accusative, Plural

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• the king (rājā)
• royal associates/officials (saha-jīvinaḥ/adhikāriṇaḥ)
• snake (sarpa)
• house (gṛha)
• hero/warrior (śūra-vīra)
• hero’s wife (patnī)