Shloka 25
Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)
आशीविषैश्व तस्याहुः संगतं यस्य राजभि: । बहुमित्राश्व॒ राजानो बह्नमित्रास्तथैव च
āśīviṣaiś ca tasyāhuḥ saṅgataṃ yasya rājabhiḥ | bahumitrāś ca rājāno bahunamitrās tathaiva ca ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಯಾರಿಗೆ ರಾಜರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಗತಿ ಉಂಟೋ, ಅವನಿಗೆ ವಿಷಸರ್ಪಗಳ ಸಂಗತಿಯೇ ಆದಂತಿದೆ. ರಾಜರಿಗೆ ಅನೇಕ ಮಿತ್ರರು ಇರುವರು; ಹಾಗೆಯೇ ಅನೇಕ ಶತ್ರುಗಳೂ ಇರುವರು. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜಾಶ್ರಯದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಭಯವಿದೆ—ಮತ್ತೂ ಸ್ವತಃ ರಾಜನೇ ಪುನಃಪುನಃ ಅಪಾಯದ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Proximity to political power is inherently perilous: kings attract both allies and enemies, so those who depend on them for livelihood face danger from multiple directions, including from the king’s own changing favor.
In Shanti Parva’s instruction on conduct and governance, Bhishma warns the listener (the king) about the risks of courtly association and royal dependence, using the metaphor of venomous serpents to stress the volatility of royal circles.