Shloka 90

Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)

Devanagari script

अशुभस्य यदा त्वर्ध द्वावंशावनुवर्तते | कृष्टपच्यैव पृथिवी भवत्यर्धफला तथा,उस समय पापके दो भाग पुण्यके दो भागोंका अनुसरण करते हैं। पृथ्वीपर जोतने- बोनेसे ही अनाज पैदा होता है; परंतु आधी फसलमें ही फल लगते हैं, आधी मारी जाती है

Transliteration

aśubhasya yadā tv ardhaṃ dvāv aṃśāv anuvartate | kṛṣṭapacyā eva pṛthivī bhavaty ardha-phalā tathā ||

Translation

ಆ ವೇಳೆ ಅಶುಭದ ಅರ್ಧ (ಎರಡು ಅಂಶಗಳು) ಶುಭದ ಎರಡು ಅಂಶಗಳ ಹಿಂದೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿ ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ ಬಿತ್ತಿದಾಗಲೇ ಧಾನ್ಯ ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಆದರೂ ಬೆಳೆ ಅರ್ಧ ಮಾತ್ರ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ, ಉಳಿದ ಅರ್ಧ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Word by Word

अशुभस्यof inauspiciousness/evil

यदाwhen

तुbut/indeed

अर्धम्half

द्वौtwo

अंशौparts/shares

अनुवर्ततेfollows/attends upon

कृष्टपच्याby ploughing-and-sowing (cultivation)

एवonly/indeed

पृथिवीthe earth

भवतिbecomes/is

अर्धफलाhalf-fruitful (yielding only half a crop)

तथाthus/so

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Pṛthivī (Earth/land)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes