Shloka 23

Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)

Devanagari script

वर्जनीयं सदा युद्ध राज्यकामेन धीमता । उपायैस्त्रिभिरादानमर्थस्याह बृहस्पति:,जो बुद्धिमान्‌ राजा राज्यका हित चाहे, उसे सदा युद्धको टालनेका ही प्रयत्न करना चाहिये। नरेश्वर! बृहस्पतिजीने साम, दान और भेद--इन तीन उपायोंसे ही राजाके लिये धनकी आय बतायी है। इन उपायोंसे जो धन प्राप्त किया जा सके, उसीसे विद्वान्‌ राजाको संतुष्ट होना चाहिये

Transliteration

varjanīyaṃ sadā yuddhaṃ rājyakāmena dhīmatā | upāyais tribhir ādānam arthasyāha bṛhaspatiḥ ||

Translation

ರಾಜ್ಯದ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ ಬುದ್ಧಿವಂತ ರಾಜನು ಸದಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ನರೆಶ್ವರನೇ! ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ರಾಜನಿಗೆ ಧನಸಂಗ್ರಹದ ಮೂರು ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ—ಸಾಮ, ದಾನ, ಭೇದ. ಈ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ದೊರಕುವ ಧನದಲ್ಲೇ ಪಂಡಿತ ರಾಜನು ತೃಪ್ತನಾಗಿರಬೇಕು.

Word by Word

वर्जनीयम्to be avoided

सदाalways

युद्धम्war

राज्यकामेनby/with one desiring sovereignty (kingdom)

धीमताby the wise (one)

उपायैःby means/strategies

त्रिभिःby three

आदानम्acquisition/obtaining

अर्थस्यof wealth/means

आहsaid

बृहस्पतिःBṛhaspati

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

Bṛhaspati

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes