Shloka 22
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
Devanagari script
राष्ट्र च पीडयेत् तस्य शस्त्राग्निविषमूर्च्छने: । अमात्यवल्लभानां च विवादांस्तस्य कारयेत्,वह शस्त्रोंके प्रहारसे घायल करके, आग लगाकर तथा विषके प्रयोगद्वारा मूर्च्छित करके शत्रुके राष्ट्रमें रहनेवाले लोगोंको पीड़ा दे। मन्त्रियों तथा राजाके प्रिय व्यक्तियोंमें कलह प्रारम्भ करा दे
Translation
ಅವನು ಶಸ್ತ್ರಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿ, ಅಗ್ನಿ ಹಚ್ಚಿ, ವಿಷಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಮೂರ್ಚ್ಛೆಗೊಳಿಸಿ ಶತ್ರುರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಪೀಡೆ ಉಂಟುಮಾಡಲಿ. ಮಂತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜನ ಪ್ರಿಯಜನರಲ್ಲಿಯೂ ಕಲಹ-ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಿ.
Word by Word
राष्ट्रम्kingdom/state
राष्ट्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootराष्ट्र
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पीडयेत्should afflict/harass
पीडयेत्:
TypeVerb
Rootपीड्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
तस्यof him/of that (enemy)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
शस्त्रwith a weapon
शस्त्र:
Karana
TypeNoun
Rootशस्त्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
अग्निwith fire
अग्नि:
Karana
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Instrumental, Singular
विषwith poison
विष:
Karana
TypeNoun
Rootविष
FormNeuter, Instrumental, Singular
मूर्च्छनेःfrom/through causing fainting (stupefaction)
मूर्च्छनेः:
Apadana
TypeNoun
Rootमूर्च्छन
FormNeuter, Ablative, Singular
अमात्यof ministers
अमात्य:
TypeNoun
Rootअमात्य
FormMasculine, Genitive, Plural
वल्लभानाम्of favorites/beloved persons
वल्लभानाम्:
TypeNoun
Rootवल्लभ
FormMasculine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
विवादान्disputes/quarrels
विवादान्:
Karma
TypeNoun
Rootविवाद
FormMasculine, Accusative, Plural
तस्यof him/of that (enemy king)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
कारयेत्should cause (to be done)/should instigate
कारयेत्:
TypeVerb
Rootकृ
FormOptative (Vidhi-lin), Causative (ṇic), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes