Shloka 3
Varṇāśrama-ācāra and Vikarma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry on Safe Dharmas (शिवधर्मप्रश्नः)
जटाधारणसंस्कारं द्विजातित्वमवाप्य च | आधानादीनि कर्माणि प्राप्य वेदमधीत्य च
jaṭādhāraṇasaṃskāraṃ dvijātitvam avāpya ca | ādhānādīni karmāṇi prāpya vedam adhītya ca ||
ಜಟಾಧಾರಣಾದಿ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಉಪನಯನದಿಂದ ದ್ವಿಜತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು, ವೇದಾಧ್ಯಯನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಆಧಾನಾದಿ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಗಾರ್ಹಸ್ಥ್ಯಾಶ್ರಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು. ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಾದಿ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾ, ಇಂದ್ರಿಯ-ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಯಮದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೃತಕೃತ್ಯನಾದ ನಂತರ ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse outlines āśrama-dharma: after initiation and Vedic study, one should perform the prescribed fire-rites and household duties with discipline, and then, having fulfilled them, move onward toward the forest-dweller stage—treating each life-stage as a moral training completed before advancing.
In the Śānti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma. Here he describes the proper progression of a twice-born person’s life: saṃskāras and Vedic education, then ritual responsibilities beginning with establishing the sacred fires, culminating in readiness to leave household life for the next stage.