Shloka 14
Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank
धरण्यामथ लीनायामप्सु चैकार्णवे पुरा । ज्योतिर्भूते जले चापि लीने ज्योतिषि चानिले
dharaṇyām atha līnāyām apsu caikārṇave purā | jyotir-bhūte jale cāpi līne jyotiṣi cānile, nṛpaśreṣṭha adya tvaṁ pañcabhūtānām ātyantika-pralayasya vṛttāntaṁ śṛṇu |
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧರಣಿ ಏಕಾರ್ಣವದ ಜಲದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದಾಗ, ಜಲವು ಜ್ಯೋತಿರೂಪವಾಗಿ ಜ್ಯೋತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ, ಆ ಜ್ಯೋತಿ ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದಾಗ—ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾದವು. ಆಗ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಏನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; ಕೇವಲ ಅಂಧಕಾರವೇ ಉಳಿಯಿತು.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
All manifested forms are impermanent and ultimately resolve back into subtler causes; recognizing this cosmic reabsorption supports detachment and steadiness in dharma by loosening clinging to transient worldly structures.
Vaiśampāyana describes an ancient scene of cosmic dissolution: earth merges into water, water into the fiery/light principle, and that into wind, indicating a stepwise withdrawal of the elements until perceptible reality disappears into darkness.