Shloka 56
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
Devanagari script
छिन्दन्ति क्षमया क्रोध॑ कामं संकल्पवर्जनात् । सत्त्वसंसेवनाज्निद्रामप्रमादाद् भयं तथा,सत्पुरुष क्षमासे क्रोधका, संकल्पके त्यागसे कामका, सत्त्वगुणके सेवनसे निद्राका, प्रमादके त्यागसे भयका तथा अल्पाहारके सेवनद्वारा पाँचवें श्वास-दोषका नाश करते हैं
Translation
ಸತ್ಪುರುಷರು ಕ್ಷಮೆಯಿಂದ ಕ್ರೋಧವನ್ನು, ಸಂಕಲ್ಪತ್ಯಾಗದಿಂದ ಕಾಮವನ್ನು, ಸತ್ತ್ವಗುಣಸೇವನೆಯಿಂದ ನಿದ್ರೆಯನ್ನು, ಪ್ರಮಾದತ್ಯಾಗದಿಂದ ಭಯವನ್ನು ಛೇದಿಸುತ್ತಾರೆ.
Word by Word
छिन्दन्तिthey cut off/destroy
छिन्दन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootछिद्
FormLat, Present, Parasmaipada, 3, Plural
क्षमयाby forgiveness/forbearance
क्षमया:
Karana
TypeNoun
Rootक्षमा
FormFeminine, Instrumental, Singular
क्रोधम्anger
क्रोधम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्रोध
FormMasculine, Accusative, Singular
कामम्desire
कामम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Accusative, Singular
संकल्पवर्जनात्from/through the abandonment of (mental) resolve/intentions
संकल्पवर्जनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसंकल्प-वर्जन
FormNeuter, Ablative, Singular
सत्त्वसंसेवनात्from/through the practice/cultivation of sattva (goodness)
सत्त्वसंसेवनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसत्त्व-संसेवन
FormNeuter, Ablative, Singular
निद्राम्sleep
निद्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिद्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
अप्रमादात्from/through vigilance (non-negligence)
अप्रमादात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअप्रमाद
FormMasculine, Ablative, Singular
भयम्fear
भयम्:
Karma
TypeNoun
Rootभय
FormNeuter, Accusative, Singular
तथाand likewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes