Shloka 27
Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse
Devanagari script
प्राप्तुयाद् विषयांश्वैव पुनश्चोग्रं तपश्चरेत् । संक्षिपेच्च पुनस्तात सूर्यस्तेजोगुणानिव
Translation
ತಾತ! ಅವನು ಆ ದೇಹಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಷಯಭೋಗವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸನ್ನೂ ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ, ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ತೇಜೋಮಯ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಸಂಕುಚಿಸುವಂತೆ, ಅವನು ಆ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನೊಳಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
Word by Word
प्राप्तुयात्should obtain/attain
प्राप्तुयात्:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
FormVidhi-linga, Potential/Optative, 3, Singular, Parasmaipada
विषयान्sense-objects
विषयान्:
Karma
TypeNoun
Rootविषय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
उग्रंfierce/intense
उग्रं:
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
तपःausterity/penance
तपः:
Karma
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
चरेत्should practice/perform
चरेत्:
Karta
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
FormVidhi-linga, Potential/Optative, 3, Singular, Parasmaipada
संक्षिपेत्should draw in/contract
संक्षिपेत्:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-क्षिप् (धातु)
FormVidhi-linga, Potential/Optative, 3, Singular, Parasmaipada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
तातdear one/son (voc.)
तात:
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
सूर्यःthe sun
सूर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तेजोगुणान्qualities/attributes of radiance
तेजोगुणान्:
Karma
TypeNoun
Rootतेजस्-गुण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
तातdear one/son (voc.)
तात:
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes