Shloka 18
सांख्ययोगभेदः तथा योगबलोपदेशः
Sāṃkhya–Yoga Distinction and Instruction on Yogic Strength
आनतेनाथ शूलेन पाणिनामिततेजसा । पिनाकमिति चोवाच शूलमुग्रायुध: प्रभु:
ānatena atha śūlena pāṇināmitatejasā | pinākam iti covāca śūlam ugrāyudhaḥ prabhuḥ ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಪ್ರಭುವಿನ ಕೈಯಿಂದ ವಾಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ತ್ರಿಶೂಲವು ಧನುಸ್ಸಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾದಾಗ, ಉಗ್ರಾಯುಧಧಾರಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು, ಕೈಯಿಂದ ‘ಆನತ’ (ವಾಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ) ಕಾರಣದಿಂದ, ಆ ಶೂಲಕ್ಕೆ ‘ಪಿನಾಕ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು. ಈ ಪ್ರಸಂಗ ಹೇಳುತ್ತದೆ—ದೈವಶಕ್ತಿ ವಿನಾಶದ ಉಪಕರಣವನ್ನೂ ಶಿಸ್ತಿನ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ಣ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಬಲ್ಲದು; ಮತ್ತು ಹೆಸರುಗಳು ಆ ನೈತಿಕ ಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even formidable force (a trident) can be redirected into controlled purpose (a bow) under rightful authority; the naming ‘Pināka’ preserves the moral memory that power should be made to ‘bow’ to higher order and discipline.
Śiva bends a trident with his hand; it takes the form of a bow. Because it was made to bow (ānata), Śiva names it ‘Pināka’. Bhīṣma narrates this as part of a larger account in the Śānti Parva.