Shloka 17
सांख्ययोगभेदः तथा योगबलोपदेशः
Sāṃkhya–Yoga Distinction and Instruction on Yogic Strength
विज्ञातरूप: स तदा तपःसिद्धो 5थ धन्विना । ज्ञात्वा शूलं च देवेश: पाणिना समनामयत्
vijñātarūpaḥ sa tadā tapaḥsiddho ’tha dhanvinā | jñātvā śūlaṃ ca deveśaḥ pāṇinā samamānamayat ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ದೇವೇಶ್ವರ ಶಿವನು ಆ ತಪಸ್ಸಿದ್ಧನನ್ನು ಅದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದನು; ಅವನು ತ್ರಿಶೂಲದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ತನ್ನ ಸಂಯತ ಹಸ್ತದಿಂದ ಆ ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ವಾಲಿಸಿದನು. ಈ ಪ್ರಸಂಗ ಸತ್ಯ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ದೈವಶಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ—ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಅನಾವಶ್ಯಕ ಹಾನಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಅಳೆಯಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಲವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Spiritual attainment gained through tapas is acknowledged even by the highest divine authority; true power expresses itself through discernment and restraint—responding proportionately and purposefully rather than through uncontrolled violence.
Bhīṣma narrates that Śiva recognizes a tapas-siddha figure and, seeing him positioned upon the trident, lowers/bends the trident with his hand—an act signaling recognition, control over the weapon, and a measured divine response.