Shloka 44

Adhyāya 283: Varṇa-vṛtti, Nyāya-ārjana, and the Decline-and-Restoration of Dharma (वर्णवृत्तिः न्यायार्जनं च)

Devanagari script

क्षीरनद्यो5थ दृश्यते घृतपायसकर्दमा: । दघिमण्डोदका दिव्या: खण्डशर्करवालुका:,दूधकी दिव्य नदियाँ वहाँ बहती दीखती थीं, घी और खीरकी कीच जम गयी थी, दही और मट्ठा पानीकी तरह बह रहे थे तथा खाँड़ और शक्कर वहाँ बालूकी भाँति बिछ गये थे

Transliteration

kṣīranadyo 'tha dṛśyante ghṛtapāyasakardamāḥ | dadhimaṇḍodakā divyāḥ khaṇḍaśarkaravālukāḥ ||

Translation

ಅಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ದಿವ್ಯ ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು; ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಪಾಯಸದ ಕೆಸರು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಜಮಾಯಿಸಿತ್ತು. ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಮಜ್ಜಿಗೆ ನೀರಿನಂತೆ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು; ಖಂಡಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧಸಕ್ಕರೆ ಮರಳಿನಂತೆ ಚದುರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.

Word by Word

• क्षीरनद्यः: rivers of milk
• क्षीरनद्यः: Karta
• Type: Noun
• Root: क्षीरनदी
• Form: Feminine, Nominative, Plural

• अथ: then/and
• Type: Indeclinable
• Root: अथ

• दृश्यते: is seen/appears
• Type: Verb
• Root: दृश्
• Form: Present, Third, Singular, Atmanepada (passive sense)

• घृतपायसकर्दमाः: mire/mud of ghee and rice-pudding
• घृतपायसकर्दमाः: Karta
• Type: Noun
• Root: घृतपायसकर्दम
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• दधिमण्डोदकाः: waters of curd and buttermilk
• दधिमण्डोदकाः: Karta
• Type: Noun
• Root: दधिमण्डोदक
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• दिव्याः: divine
• Type: Adjective
• Root: दिव्य
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• खण्डशर्करवालुकाः: sands of raw-sugar and sugar
• खण्डशर्करवालुकाः: Karta
• Type: Noun
• Root: खण्डशर्करवालुका
• Form: Feminine, Nominative, Plural

Speaker

दक्ष उवाच

Characters & Entities

• Dakṣa
• rivers of milk
• ghee
• pāyasa (sweet rice)
• curd (dadhi)
• maṇḍa (buttermilk/whey)
• khaṇḍa (raw sugar)
• śarkarā (sugar)
• sand (vālukā)