Shloka 36
श्रेयो-धर्मकर्मविचारः
Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma
शतं सहस्राणि चतुर्दशेह परागतिर्जीवगणस्य दैत्य | आरोहणं तत्कृतमेव विद्धि स्थान तथा नि:सरणं च तेषाम्
śataṁ sahasrāṇi caturdaśeha parāgatir jīvagaṇasya daitya | ārohaṇaṁ tatkṛtam eva viddhi sthānaṁ tathā niḥsaraṇaṁ ca teṣām ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ದೈತ್ಯಾ! ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಸಮೂಹದ ಪರಾಗತಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಕರಣಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಅವರ ಊರ್ಧ್ವಲೋಕಾರೋಹಣ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಥಿತಿ, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಿಂದ ಹೊರಡುವುದು ಅಥವಾ ಅಧಃಪತನವೂ ಅವುಗಳ ಅವಲಂಬನೆಯಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಿಳಿ— ಅಂತಃಕರಣ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯೇಂದ್ರಿಯಗಳ ನೈತಿಕ ದಿಕ್ಕೇ ಜೀವಿಯ ಏರಿಕೆ, ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಪತನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A being’s rise to higher states, stability in a given state, and fall from it are governed by the functioning and moral orientation of the fourteen instruments (five sense-organs, five action-organs, and the inner faculties such as mind and intellect). Hence ethical discipline of these faculties is decisive for one’s destiny.
In Bhīṣma’s instruction during the Śānti Parva, he addresses a Daitya-lord and explains a cosmological-ethical account of how living beings experience many kinds of destinies, emphasizing that these outcomes depend on the operation of the senses and inner faculties.