Shloka 24
चिरकारि-उपाख्यानम् / The Exemplum of Cirakārī: Deliberation Before Irreversible Action
जो अपनी आवश्यकतासे अधिक हो, उन भोगपदार्थोंको दूसरे दीन-दुखियोंके लिये बाँट दे। इसीलिये विधाताने सूदपर धन देनेकी वृत्ति चलायी है ।।
bhīṣma uvāca | yo 'vaśyakatāto 'dhikaṃ bhavet, tān bhogapadārthān anyebhyo dīna-duḥkhitebhyo vibhajeta | tasmād vidhātrā vṛddhyā dhana-pradāna-vṛttiḥ pravartitā || yasmiṃs tu devāḥ samaye saṃtiṣṭheran tathā bhavet | athavā lābha-samaye dharme sthitir api śobhanā ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ತನ್ನ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭೋಗಸಾಮಗ್ರಿ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ಅದನ್ನು ದೀನ-ದುಃಖಿತರಿಗಾಗಿ ಹಂಚಬೇಕು. ಆದಕಾರಣವೇ ವಿಧಾತನು ಬಡ್ಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಧನ ಸಾಲಕೊಡುವ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ—ಅತಿರಿಕ್ತ ಸಂಪತ್ತು ಸಂಚರಿಸಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವವರ ಕೈ ಸೇರುವಂತೆ. ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಯಾವ ಸನ್ಮಾರ್ಗ ಅಥವಾ ಮಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುತ್ತಾರೋ, ಅದೇ ಮಾನದಂಡದ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯನೂ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು; ಲಾಭದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವುದು ಶೋಭನ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Surplus enjoyment and wealth should be redirected to relieve the suffering of the poor; and even when profit arises, one must remain steady in dharma, following the same moral boundaries upheld by the gods.
In the Shanti Parva’s instruction on righteous living, Bhishma continues advising on social and economic conduct—urging redistribution of excess, explaining the rationale for wealth-lending practices, and emphasizing steadfastness in dharma especially at moments of gain.