Shloka 41
Yoga-kṛtya (योककृत्य) — Vyāsa on Sense-Restraint, Obstacles, and Brahman-Realization
Devanagari script
विहितं कालनानात्वमनादिनिधनं तथा । कीर्तितं तत्पुरस्तात् ते तत्सूते चात्ति च प्रजा:,स्वयं ब्रह्माजीने ही सत्ययुग, त्रेता आदिके रूपमें कालभेदका विधान किया है। वह अनादि और अनन्त है। वह काल ही लोककी सृष्टि और संहार करता है। बेटा! यह बात मैं तुमसे पहले ही बता चुका हूँ
Translation
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಸತ್ಯಯುಗ, ತ್ರೇತಾಯುಗ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಭೇದವನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ವಿಧಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಆ ಕಾಲವು ಅನಾದಿ ಮತ್ತು ಅನಂತ. ಅದೇ ಕಾಲವು ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಸಂಹರಿಸುತ್ತದೆ ಕೂಡ. ಪುತ್ರನೇ! ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.
Word by Word
विहितम्ordained, established
विहितम्:
TypeAdjective
Rootवि-धा (धातु) → विहित (कृदन्त)
FormNeuter, Nominative, Singular
काल-नानात्वम्the diversity/variety of time (time-distinctions)
काल-नानात्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootनानात्व (प्रातिपदिक) (with काल)
FormNeuter, Nominative, Singular
अनादि-निधनम्beginningless and endless (lit. without beginning and end)
अनादि-निधनम्:
TypeAdjective
Rootनिधन (प्रातिपदिक) (with अनादि)
FormNeuter, Nominative, Singular
तथाand also; likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
कीर्तितम्declared, stated
कीर्तितम्:
TypeAdjective
Rootकीर्त् (धातु) → कीर्तित (कृदन्त)
FormNeuter, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
पुरस्तात्formerly, earlier; in front
पुरस्तात्:
TypeIndeclinable
Rootपुरस्तात्
तेto you
ते:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormDative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes