Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana

River-of-Saṃsāra Metaphor

अविश्वस्ते विश्वसिषि मन्यसे वाध्रुवे ध्रुवम्‌ । नित्यं कालपरीतात्मा भवत्येवं सुरेश्वर,देवेश्वर! नाशवान्‌ होनेके कारण जो विश्वासके योग्य नहीं है, उस राज्यपर तुम विश्वास करते हो और जो अस्थिर है, उसे स्थिर मानते हो; किंतु इसमें कोई आश्वर्यकी बात नहीं है; क्योंकि कालने जिसके हृदयपर अधिकार कर लिया हो, वह सदा ऐसी ही विपरीत भावनासे भावित होता है

aviśvaste viśvasiṣi manyase vādhruve dhruvam | nityaṁ kālaparītātmā bhavaty evaṁ sureśvara deveśvara ||

ನಾಶವಂತವಾದ್ದರಿಂದ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆಯೇ ನೀನು ನಂಬಿಕೆ ಇಡುತ್ತೀಯ; ಅಸ್ಥಿರವಾದುದನ್ನು ಸ್ಥಿರವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯ. ಓ ದೇವೇಶ್ವರ, ಇದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಿಲ್ಲ—ಕಾಲವು ಯಾರ ಅಂತರಾತ್ಮವನ್ನು ಆವರಿಸಿತೋ, ಅವರು ಸದಾ ಇಂತಹ ವಿಪರೀತ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಂದಲೇ ಚಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

अविश्वस्तेin/with regard to the untrustworthy
अविश्वस्ते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअविश्वस्त (अ-विश्वस्त)
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
विश्वसिषिyou trust
विश्वसिषि:
Karta
TypeVerb
Root√श्वस् (विश्वस्)
FormPresent, 2, Singular, Parasmaipada
मन्यसेyou think/consider
मन्यसे:
Karta
TypeVerb
Root√मन् (मन्य)
FormPresent, 2, Singular, Atmanepada
वाand/also (or)
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अध्रुवेin/with regard to the unstable
अध्रुवे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअध्रुव (अ-ध्रुव)
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
ध्रुवम्as stable/certain
ध्रुवम्:
Karma
TypeAdjective
Rootध्रुव
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
कालपरीतात्माone whose self is overpowered by Time
कालपरीतात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootकाल-परीत-आत्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
भवतिbecomes/is
भवति:
TypeVerb
Root√भू
FormPresent, 3, Singular, Parasmaipada
एवम्thus/in this way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
सुरेश्वरO lord of the gods
सुरेश्वर:
TypeNoun
Rootसुर-ईश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular
देवेश्वरO lord of the gods
देवेश्वर:
TypeNoun
Rootदेव-ईश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
S
Sureśvara (Indra)
D
Deveśvara (Indra)
K
Kāla (Time)