Shloka 6
अर्जुनस्य युधिष्ठिरं प्रति क्षात्रधर्मोपदेशः | Arjuna’s Counsel to Yudhiṣṭhira on Kṣatra-Dharma
Devanagari script
ब्राह्मणस्यापि चेद् राजन क्षत्रधर्मेण वर्तत: । प्रशस्तं जीवितं लोके क्षत्र हि ब्रह्मसम्भवम्
Translation
ರಾಜನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೂ ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದರೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನ ಜೀವನ ಪ್ರಶಂಸನೀಯವೆಂದು ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಿಂದ) ಉದ್ಭವಿಸಿದವನು.
Word by Word
ब्राह्मणस्यof a Brahmin
ब्राह्मणस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Genitive, Singular
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
क्षत्रधर्मेणby/according to the Kshatriya-duty
क्षत्रधर्मेण:
Karana
TypeNoun
Rootक्षत्रधर्म
FormMasculine, Instrumental, Singular
वर्ततेconducts himself/lives
वर्तते:
TypeVerb
Rootवृत् (वर्त्)
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
प्रशस्तम्praised/excellent
प्रशस्तम्:
TypeAdjective
Rootप्रशस्त
FormNeuter, Nominative, Singular
जीवितम्life/living
जीवितम्:
Karta
TypeNoun
Rootजीवित
FormNeuter, Nominative, Singular
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
क्षत्रम्the Kshatriya order/power
क्षत्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्र
FormNeuter, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
ब्रह्मसम्भवम्born from Brahman/Brahmin-origin
ब्रह्मसम्भवम्:
TypeAdjective
Rootब्रह्मसम्भव
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes