Shloka 46
Śakra–Namuci-saṃvāda: Śoka-nivāraṇa and Daiva-vicāra
Indra and Namuci on grief, composure, and inevitability
श्रुतिप्रमाणागममड़लै श्व शेते जरामृत्युभयादभीत: । क्षीणे च पुण्ये विगते च पापे ततो निमित्ते च फले विनष्टे । अलेपमाकाशमलिड्मेव- मास्थाय पश्यन्ति महत्यसक्ता:,श्रुति-प्रतिपादित प्रमाणोंका विचार और शास्त्रमें बताये हुए मंगलमय साधनोंका अनुष्ठान करनेसे मनुष्य जरा और मृत्युके भयसे रहित होकर सुखसे सोता है। जब पुण्य और पापका क्षय तथा उनसे मिलनेवाले सुख-दुःख आदि फलोंका नाश हो जाता है, उस समय सम्पूर्ण पदार्थोमें सर्वथा आसक्तिसे रहित पुरुष आकाशके समान निर्लेप और निर्गुण परमात्मामें स्थित हुए उसका साक्षात्कार कर लेते हैं
śruti-pramāṇāgama-maṅgalaiḥ śete jarā-mṛtyu-bhayād abhītaḥ | kṣīṇe ca puṇye vigate ca pāpe tato nimitte ca phale vinaṣṭe | alepam ākāśam aliptam eva māsthāya paśyanti mahati asaktāḥ ||
ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಮಂಗಳಕರ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಜರಾ-ಮೃತ್ಯುಭಯದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲಸುತ್ತಾನೆ. ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿ, ಪಾಪವೂ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗಿ, ಅವುಗಳ ಕಾರಣಗಳೂ ಫಲಗಳೂ ನಾಶವಾದಾಗ—ಸರ್ವವಸ್ತುಗಳ प्रति ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನಾಸಕ್ತರಾದ ಮಹಾತ್ಮರು ಆಕಾಶದಂತೆ ನಿರ್ಲೇಪ, ಲಿಂಗರಹಿತ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತಾರೆ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Scriptural discernment and disciplined practice remove existential fear; when karmic merit and demerit and their results are exhausted, complete non-attachment enables direct realization of the stainless Supreme Self, likened to the sky.
In the Śānti Parva’s instruction section, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira on liberation-oriented dharma: he explains how reliance on śruti and śāstra-guided practice leads from fearlessness to the dissolution of karmic causality and culminates in Brahman-realization.