Shloka 47
यथोर्णनाभि: परिवर्तमान- स्तन्तुक्षये तिष्ठति पात्यमान: । तथा विमुक्तः प्रजहाति दु:खं विध्वंसते लोष्ट इवाद्रिमृच्छन्,जैसे मकड़ी जाला तानकर उसपर चक्कर लगाती रहती है; किंतु उन जालोंका नाश हो जानेपर एक स्थानपर स्थित हो जाती है, उसी प्रकार अविद्याके वशीभूत हो नीचे गिरनेवाला जीव कर्मजालमें पड़कर भटकता रहता है और उससे छूटनेपर दुःखसे रहित हो जाता है। जैसे पर्वतपर फेंका हुआ मिट्टीका ढेला उससे टकराकर चूर-चूर हो जाता है, उसी प्रकार उसके सम्पूर्ण दुःखोंका विध्वंस हो जाता है
yathorṇanābhiḥ parivartamānaḥ tantukṣaye tiṣṭhati pātyamānaḥ | tathā vimuktaḥ prajahāti duḥkhaṃ vidhvaṃsate loṣṭa ivādrimṛcchan ||
ಜೇಡವು ಜಾಲವನ್ನು ಹರಡಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ತಂತುಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಾಗ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಜೀವನು ಕರ್ಮಜಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾನೆ; ವಿಮುಕ್ತನಾದಾಗ ದುಃಖವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತು ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಎಸೆದ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆ ಢಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದು ಚೂರುಚೂರಾಗುವಂತೆ, ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bondage is like a self-spun web: the embodied being wanders within the network of actions and their results, but when the supporting ‘threads’ are exhausted and one becomes free, sorrow is abandoned and suffering is crushed completely—like a clod shattered against a mountain.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on peace, dharma, and the path beyond grief. Here he uses two vivid similes—spider and web, clod and mountain—to describe the transition from karmic wandering to liberation and the consequent annihilation of duḥkha.