Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)

उष्ण: शीत: सुखो दुःख: स्निग्थो विशद एव च,उष्ण, शीत, सुख, दुःख, स्निग्ध, विशद, खर, मृदु, रूक्ष, हलका, भारी और अधिक भारी--इस प्रकार वायु-सम्बन्धी स्पर्श गुणके बारह भेद कहे जाते हैं

bharadvāja uvāca | uṣṇaḥ śītaḥ sukho duḥkhaḥ snigdho viśada eva ca | kharaḥ mṛduḥ rūkṣaḥ laghuḥ bhārī ati-bhārī ca | iti vāyu-sambandhī sparśa-guṇānāṃ dvādaśa bhedāḥ kathyante ||

ಭರದ್ವಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ಶೀತ, ಸುಖ ಮತ್ತು ದುಃಖ, ಸ್ನಿಗ್ಧತೆ ಮತ್ತು ವಿಶದತೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಖರತೆ ಮತ್ತು ಮೃದುತೆ, ರೂಕ್ಷತೆ, ಲಘುತೆ, ಗುರುತೆ ಮತ್ತು ಅತಿಗುರುತೆ—ಇವು ವಾಯು-ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಪರ್ಶಗುಣಗಳ ದ್ವಾದಶ ವಿಧಗಳು ಎಂದು ಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅನುಭವಗೋಚರ ಗುಣಗಳನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಿದರೆ ದೇಹವೂ ಜಗತ್ತೂ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ ತಿಳಿಯುತ್ತವೆ; ಸುಖದುಃಖಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಥೈರ್ಯವು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

उष्णःhot
उष्णः:
Karta
TypeAdjective
Rootउष्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
शीतःcold
शीतः:
Karta
TypeAdjective
Rootशीत
FormMasculine, Nominative, Singular
सुखःpleasant
सुखः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुख
FormMasculine, Nominative, Singular
दुःखःpainful
दुःखः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुःख
FormMasculine, Nominative, Singular
स्निग्धःunctuous, oily, smooth
स्निग्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्निग्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
विशदःclear, non-slimy, pure
विशदः:
Karta
TypeAdjective
Rootविशद
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root

भरद्वाज उवाच

B
Bharadvāja
V
Vāyu (air/wind element)
S
Sparśa-guṇa (tactile qualities)