Shloka 19
Sandhi–Vigraha in Āpada: The Mouse and the Cat (सन्धिविग्रहापदि—मूषकमार्जारसंवादः)
जो ब्राह्मणोंकी निन्दा करता है और उनका विनाश चाहता है, उसका जैसे सूर्योदय होनेपर अन्धकारका नाश हो जाता है, उसी प्रकार अवश्य ही पतन हो जाता है ।। इहैव फलमासीन: प्रत्याकाड्क्षेत सर्वश: । ये ये नो न प्रदास्यन्ति तांस्तांस्तेनाभियास्यसि,तुम लोग यहीं बैठे-बैठे लुटेरेपनका जो फल है, उसे पानेकी अभिलाषा रखो। जो-जो व्यापारी हमें स्वेच्छासे धन नहीं देंगे, उन्हीं-उन्हींपर तुम दल बाँधकर आक्रमण करोगे
yo brāhmaṇānāṃ nindāṃ karoti teṣāṃ ca vināśaṃ cikīrṣati, tasya yathā sūryodaye tamaḥ praṇaśyati tathā niyataṃ patanaṃ bhavati. ihaiva phalam āsīnaḥ pratyākāṅkṣeta sarvaśaḥ; ye ye no na pradāsyanti tāṃs tāṃs tena abhiyāsyasi.
ಕಾವ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ ಅವರ ವಿನಾಶವನ್ನು ಬಯಸುವವನ ಪತನ ತಪ್ಪದು; ಸೂರ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆ ಕರಗುವಂತೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡೇ ದೋಚಾಟದ ಫಲವನ್ನೇ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿರಿ; ಯಾವ ಯಾವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸ್ವಯಂ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನಮಗೆ ಧನ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವರವರ ಮೇಲೆ ಗುಂಪು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ದಾಳಿ ಮಾಡಿರಿ.
कायव्य उवाच
Educational Q&A
The passage warns that hostility toward Brāhmaṇas—figures representing sacred learning and dharmic authority—leads inevitably to downfall, as surely as darkness vanishes at sunrise. It frames moral causality (phala) as inescapable.
Kāyavya addresses his followers with a hard, pragmatic directive: remain focused on immediate gains from plunder, and if merchants do not voluntarily hand over wealth, then organize and attack them. The speech juxtaposes a moral warning with a plan of coercive violence.