Shloka 39
Kośa, Bala, and Maryādā: Treasury, Capacity, and Enforceable Limits (कोश-बल-मर्यादा)
यज्ञार्थमन्यद् भवति यज्ञो<न्यार्थस्तथा पर: | यज्ञस्यार्थार्थमेवान्यत् तत् सर्व यज्ञसाधनम्,जैसे अन्यान्य सामग्रियाँ यज्ञकी सिद्धिके लिये होती हैं, उत्तम यज्ञ किसी और ही प्रयोजनके लिये होता है, यज्ञ-सम्बन्धी अन्यान्य बातें भी किसी-न-किसी विशेष उद्देश्यकी सिद्धिके लिये ही होती हैं, तथा यह सब कुछ यज्ञका साधन ही है
yajñārtham anyad bhavati yajño 'nyārthas tathā paraḥ | yajñasyārthārtham evānyat tat sarvaṁ yajñasādhanam ||
ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳು ಯಜ್ಞಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ; ಯಜ್ಞವೂ ಸಹ ಮತ್ತೊಂದು ಉನ್ನತ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಯಜ್ಞಸಂಬಂಧಿತ ಇತರ ವಿಷಯಗಳೂ ಯಾವುದೋ ವಿಶೇಷ ಉದ್ದೇಶಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ; ನಿಜವಾಗಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಯಜ್ಞಸಾಧನಗಳೇ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that ritual elements are instruments serving a purpose, and even yajña itself can be a means toward a higher goal; one should understand the intended end and align actions accordingly.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma is explaining to Yudhishthira how to interpret sacrificial practice: as a structured system of means (sādhanas) oriented toward definite aims, not as purposeless formalism.