Shloka 16
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
नाशयेद् बलबहाणि संनिवासान् निवासयेत् । सदा बह्िनिभ: काम॑ प्रशस्तं कृतमाचरेत् । सर्वतश्नाददेत् प्रज्ञां पतंगं गहनेष्विव
bhīṣma uvāca | nāśayed balavāhāni saṁnivāsān nivāsayet | sadā vahni-nibhaḥ kāmaṁ praśastaṁ kṛtam ācaret | sarvataś cādadet prajñāṁ pataṅgaṁ gahaneṣv iva |
ಅವನು ಶತ್ರುವಿನ ಬಲಕ್ಕೂ ಚಲನೆಗೂ ಆಧಾರವಾದ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲಿ; ತನ್ನ ಸುರಕ್ಷಿತ ಶಿಬಿರಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ. ಸದಾ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ, ತಾನು ಯುಕ್ತವೆಂದು ಕಂಡಂತೆ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧವಾದ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಿ. ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಿ; ಮತ್ತು ಕಾಡಿನ ಮೇಲೆ ಇಳಿಯುವ ಮಿಡತೆಗಳ ಗುಂಪು ಏನನ್ನೂ ಉಳಿಸದಂತೆ, ಶತ್ರುವಿನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಅವರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಲಿ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches a kingly ethic of effective governance and warfare: weaken the enemy’s capacity (especially mobility and resources), secure one’s own bases, act with disciplined energy, and rely on wide-ranging intelligence and counsel—so that action is both strategically sound and aligned with what is ‘praśasta’ (commendable).
In the Shanti Parva’s instruction on kingship and policy, Bhishma advises Yudhishthira on practical measures of rule and conflict: consolidate one’s own settlements and encampments, gather intelligence from all directions, and, when necessary in war, strike the enemy decisively—illustrated through similes of fire (forceful energy) and a locust-swarm (total depletion of the foe’s resources).