Shloka 30
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
जात्या च सदृशा: सर्वे कुलेन सदृशास्तथा
jātyā ca sadṛśāḥ sarve kulena sadṛśās tathā | udyogabuddhirūpasampattau tu na sarveṣām ekarūpatā sambhavati || śatravaḥ gaṇarāṣṭreṣu bhedabuddhiṃ janayitvā tebhyaś ca kecid dhanena krītvā api sarvasya saṅghasya bhedaṃ kurvanti | tasmāt saṅghabaddhatā eva gaṇarāṣṭranāgarāṇāṃ mahān āśrayaḥ ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—“ಜನ್ಮದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರಾಗಿರಬಹುದು, ಕುಲದಿಂದಲೂ ಸಮಾನರಾಗಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಉದ್ಯಮ, ಬುದ್ಧಿ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಆಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಶತ್ರುಗಳು ಗಣರಾಜ್ಯದ ಜನರಲ್ಲಿ ಭೇದಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಧನ ನೀಡಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಘವನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ದೇಹದಂತೆ ಸಂಘಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದೇ ಗಣರಾಜ್ಯದ ನಾಗರಿಕರ ಮಹಾ ಆಶ್ರಯ।”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even if people share the same birth and lineage, differences in capability and fortune remain; hostile forces exploit these differences through factionalism and bribery. Hence, collective unity is the strongest protection for a republic or confederation.
In the Shanti Parva’s instruction on governance and dharma after the war, Bhishma advises Yudhishthira on political stability, warning how enemies fracture gaṇa-states by creating internal divisions and buying off individuals, and urging steadfast cohesion.