Shloka 34
Duryodhana-patana-anuśocana
The Fall of Duryodhana and the Contest of Restraint
Devanagari script
जर्जरीकृतसर्वाड्री रुधिरेणाभिसम्प्लुतौ | ददृशाते हिमवति पुष्पिताविव किंशुकौ,उन दोनोंके सारे अंग गदाके प्रहारसे जर्जर हो गये थे और दोनों ही खूनसे लथपथ हो गये थे। उस दशामें वे हिमालयपर खिले हुए दो पलाशवृक्षोंक समान दिखायी देते थे
Transliteration
jarjarīkṛtasarvāṅgī rudhireṇābhisamplutau | dadṛśāte himavati puṣpitāv iva kiṃśukau ||
Translation
ಗದೆಗಳ ಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ ಅವರ ಸರ್ವಾಂಗಗಳು ಜರ್ಜರಗೊಂಡು, ಇಬ್ಬರೂ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೋಯ್ದಿದ್ದರು; ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಿಮವಂತದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಿಸಿದ ಎರಡು ಕಿಂಶುಕ (ಪಲಾಶ) ಮರಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು।
Word by Word
जर्जरीकृतmade shattered / broken
जर्जरीकृत:
Karta
TypeAdjective
Rootजर्जरीकृत (कृदन्त; जर्जर + कृ)
FormMasculine, Nominative, Dual
सर्वाड्रीall limbs (of the two)
सर्वाड्री:
Karta
TypeNoun
Rootसर्वाङ्ग (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Dual
रुधिरेणwith blood
रुधिरेण:
Karana
TypeNoun
Rootरुधिर (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
अभिसम्प्लुतौcompletely drenched / flooded
अभिसम्प्लुतौ:
Karta
TypeAdjective
Rootअभि-सम्-प्लु (धातु) / सम्प्लुत (कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Dual
ददृशातेwere seen / appeared
ददृशाते:
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Dual, Ātmanepada
हिमवतिon/in Himavat (the Himalaya)
हिमवति:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहिमवत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
पुष्पितौin bloom / flowered
पुष्पितौ:
Karta
TypeAdjective
Rootपुष्पित (कृदन्त; पुष्प्/पुष्प + इत)
FormMasculine, Nominative, Dual
इवlike / as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
किंशुकौtwo palāśa trees (Butea monosperma)
किंशुकौ:
TypeNoun
Rootकिंशुक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Dual
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
व
वायुदेव (Vāyudeva)ह
हिमवत् (Himālaya)ग
गदा (mace, implied by context of blows)क
किंशुक/पलाश (kiṃśuka/palāśa tree)र
रुधिर (blood)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes