Shloka 11
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
ततस्तु धर्मराजस्य शासनाद् भरतर्षभ: । शिशुपालं महावीर्यमभ्यगाज्जनमेजय,महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
tatas tu dharmarājasya śāsanād bharatarṣabhaḥ | śiśupālaṃ mahāvīryam abhyagāj janamejaya, mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā | hastyaśvarathapūrṇena daṃśitena pratāpavān || vṛto bharataśārṭūlo dviṣacchokavivardhanaḥ |
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಜನಮೇಜಯನೇ! ನಂತರ ಧರ್ಮರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾವೀರ್ಯ ಭೀಮನು ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಶಿಶುಪಾಲನ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು. ಶತ್ರುರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿಸುವ ಮಹಾಬಲಚಕ್ರದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ಆನೆ-ಕುದುರೆ-ರಥಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಆಯುಧ-ಕವಚಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಿತನಾದ ಆ ಭರತಶಾರ್ದೂಲನು ಶತ್ರುಗಳ ಶೋಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತ, ರಾಜಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಮುಂದುವರಿದನು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames warfare and expansion as legitimate only when grounded in rightful authority and duty: the hero acts under Dharmarāja’s command, suggesting that power should be exercised as an instrument of ordered kingship (rājadharma), not personal impulse.
Vaiśampāyana tells Janamejaya that, following Yudhiṣṭhira’s instruction, a leading Bharata warrior advances toward Śiśupāla with a large, well-equipped army formation—elephants, horses, and chariots—intended to subdue hostile realms and secure political submission.