Shloka 11
राजसूयविचारः — Deliberation on the Rajasuya and the Summoning of Kṛṣṇa
(इक्ष्वाकूणां कुले जातस्त्रिशड्कुर्नाम पार्थिव: । अयोध्याधिपतिर्वीरो विश्वामित्रेण संस्थित: ।।
ikṣvākūṇāṃ kule jātas triśaṅkur nāma pārthivaḥ | ayodhyādhipatir vīro viśvāmitreṇa saṃsthitaḥ || tasya satyavatī nāma patnī kekayavaṃśajā | tasyāṃ garbhaḥ samabhavad dharmeṇa kurunandana || sā ca kāle mahābhāgā janmamāsaṃ praviśya vai | kumāraṃ janayāmāsa hariścandram akalmaṣam || sa vai rājā hariścandras triśaṅkava iti smṛtaḥ || sa rājā balavān āsīt samrāṭ sarvamahīkṣitām | tasya sarve mahīpālāḥ śāsanāvanatāḥ sthitāḥ ||
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶಂಕು ಎಂಬ ರಾಜನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ವೀರ ಅಧಿಪತಿ; ಋಷಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನ ಪತ್ನಿ ಸತ್ಯವತಿ, ಕೇಕಯ ವಂಶಜಳು. ಓ ಕೂರುನಂದನ, ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಅವಳು ಗರ್ಭವತಿಯಾದಳು. ಕಾಲ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸವಮಾಸ ಬಂದಾಗ ಆ ಭಾಗ್ಯವತಿ ರಾಣಿ ಕಲ್ಮಷರಹಿತ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು—ಅವನ ಹೆಸರು ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ. ತ್ರಿಶಂಕುವಿನ ಪುತ್ರನಾದ್ದರಿಂದ ಆ ರಾಜ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ‘ತ್ರೈಶಂಕವ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ, ಭೂಮಿಯ ಎಲ್ಲ ರಾಜರ ಮೇಲಿನ ಸಮ್ರಾಟ್; ಎಲ್ಲ ಭೂಪಾಲರೂ ಅವನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಶಿರಸ್ಸು ಬಾಗಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದರು.
नारद उवाच
Educational Q&A
The passage frames legitimate kingship as rooted in dharma: a righteous household and lawful lineage culminate in a 'stainless' heir, and true sovereignty is shown not merely by power but by the willing obedience of other rulers to just command.
Nārada recounts a genealogical episode: King Triśaṅku of Ayodhyā, associated with Viśvāmitra, has a queen Satyavatī of the Kekaya line who conceives according to dharma and gives birth to Hariścandra. Hariścandra grows into a powerful emperor to whom other kings submit.