Shloka 38

अध्याय ५३ — रणमेघोपमा सेना-वर्णना तथा सुषेण-वधोत्तर प्रतिक्रिया

Battle-as-Storm Imagery and the Aftermath of Suṣeṇa’s Fall

Devanagari script

तामापतन्तीं सहसा शस्त्रवृष्टिं सुदारुणाम्‌ । शरैरनेकसाहसैहार्दिक्यो5वारयद्‌ युधि,अपने ऊपर सहसा आती हुई उस भयंकर बाण-वर्षाको युद्धस्थलमें कृतवर्माने कई हजार बाण मारकर रोक दिया

Transliteration

tām āpatantīṁ sahasā śastravṛṣṭiṁ sudāruṇām | śarair anekasāhasair hārdikyo 'vārayad yudhi ||

Translation

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಚಾನಕ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಶಸ್ತ್ರವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹಾರ್ದಿಕ್ಯ (ಕೃತವರ್ಮ)ನು ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಬಾಣಗಳಿಂದ ತಡೆದನು।

Word by Word

• ताम्: that (her/it)
• ताम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• आपतन्तीम्: falling/coming upon
• आपतन्तीम्: Karma
• Type: Participle
• Root: आपत् (धातु: पत्/आपत्)
• Form: Feminine, Accusative, Singular, शतृ (वर्तमान कृदन्त)

• सहसा: suddenly
• सहसा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा

• शस्त्र-वृष्टिम्: a shower of weapons
• शस्त्र-वृष्टिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शस्त्र + वृष्टि
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• सु-दारुणाम्: very dreadful
• सु-दारुणाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: दारुण
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• शरैः: with arrows
• शरैः: Karana
• Type: Noun
• Root: शर
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• अनेक-साहसैः: with many thousands
• अनेक-साहसैः: Karana
• Type: Adjective
• Root: अनेक + साहस
• Form: Neuter, Instrumental, Plural

• हार्दिक्यः: Hārdikya (Kṛtavarman)
• हार्दिक्यः: Karta
• Type: Noun (Proper name/Patronymic)
• Root: हार्दिक्य
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अवारयत्: checked/stopped
• Type: Verb
• Root: वारय् (धातु: वॄ/वृ + णिच्)
• Form: Imperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada

• युधि: in battle
• युधि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: युध्
• Form: Feminine, Locative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Hārdikya (Kṛtavarmā)
• śastravṛṣṭi (weapon-shower)
• śara (arrows)
• yuddha (battlefield)