Shloka 16
Saṃśaptaka-Varūthinī Saṅgrāma — Binding and Counter-Binding (संशप्तक-वरूथिनी-संग्रामः)
उत्पन्नानपरान्तेषु विनीतान् हस्तिशिक्षकै: । “यदि अर्जुनको दिखानेवाला पुरुष उसे भी पूरा न समझे तो उसे मैं और भी श्रेष्ठ धन दूँगा। नाना प्रकारके सुवर्णमय आभूषणोंसे सुशोभित तथा सोनेकी मालाओंसे अलंकृत छः सौ ऐसे हाथी प्रदान करूँगा जो भारतवर्षकी पश्चिमी सीमाके जंगलोंमें उत्पन्न हुए हैं और जिन्हें गजशिक्षकोंने अच्छी तरह सुशिक्षित कर लिया है ।। न चेत् तदभिमन्येत पुरुषो<र्जुनदर्शिवान्,“यदि अर्जुनको दिखानेवाला पुरुष उसे भी पूरा न समझे तो मैं उसे दूसरा श्रेष्ठ धन प्रदान करूँगा। जिनमें वैश्य निवास करते हों ऐसे चौदह समृद्धिशाली और धनसम्पन्न ग्राम दूँगा जिनके आसपास जंगल और जलकी सुविधा होगी और जहाँ किसी प्रकारका भय नहीं होगा। वे चौदहों गाँव अधिक सम्पन्न तथा राजोचित भोगोंसे परिपूर्ण होंगे
sañjaya uvāca | utpannān aparānteṣu vinītān hastīśikṣakaiḥ | na cet tad abhimanyeta puruṣo 'rjunadarśivān |
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಸೀಮೆಯ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಗಜಶಿಕ್ಷಕರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತರಬೇತಿಗೊಳಿಸಿದ, ನಾನಾವಿಧ ಸ್ವರ್ಣಾಭರಣಗಳೂ ಸ್ವರ್ಣಮಾಲೆಗಳೂ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಆರು ನೂರು ಆನೆಗಳನ್ನು ನಾನು ನೀಡುವೆನು. ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನನ್ನು ತೋರಿಸಬಲ್ಲ ಆ ಪುರುಷನೂ ಇದನ್ನು ಸಾಕೆಂದು ಭಾವಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ನೀಡುವೆನು—ವೈಶ್ಯರು ವಾಸಿಸುವ, ಸುವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಧನಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಗ್ರಾಮಗಳು; ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಕಾಡು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯವಿರುವವು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿರುವವು, ರಾಜೋಚಿತ ಭೋಗಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವವು.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how, in wartime politics, rulers use escalating incentives—wealth, prestige goods, and land grants—to secure crucial intelligence or services. Ethically, it invites reflection on how material rewards can pressure individuals into risky acts and how power can instrumentalize people for strategic ends.
Sañjaya reports a promise of rewards: first, lavishly adorned, well-trained elephants from the western frontier; and if that is insufficient for the task of correctly identifying/pointing out Arjuna, then an even greater reward—fourteen prosperous, secure villages with resources and comforts.