Shloka 27
Droṇa-parva Adhyāya 96: Sātyaki’s Line-Penetration, Encirclement, and Advance toward Arjuna
दुर्योधन उवाच कथं त्वामप्यतिक्रान्त: सर्वशस्त्रभूृतां बरम् । धनंजयो मया शक््य आचार्य प्रतिबाधितुम्,त्वरन्नेकरथेनैव समेत्य द्रोणमब्रवीत् । संजय कहते हैं--राजन्! तदनन्तर जब कुन्तीकुमार अर्जुन सिन्धुराज जयद्रथका वध करनेकी इच्छासे द्रोणाचार्य और कृतवर्माका दुस्तर सेना-व्यूह भेदन करके आपकी सेनामें प्रविष्ट हो गये और सव्यसाची अर्जुनके हाथसे जब काम्बोजराजकुमार सुदक्षिण तथा पराक्रमी श्रुतायुध मार दिये गये तथा जब सारी सेनाएँ नष्ट-भ्रष्ट होकर चारों ओर भाग खड़ी हुईं, उस समय अपनी सम्पूर्ण सेनामें भगदड़ मची देख आपका पुत्र दुर्योधन बड़ी उतावलीके साथ एकमात्र रथके द्वारा द्रोणाचार्यके पास गया और उनसे मिलकर इस प्रकार बोला--
sañjaya uvāca | duryodhana uvāca—kathaṃ tvām apy atikrāntaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varam | dhanaṃjayo mayā śakya ācārya pratibādhitum, tvarann ekarathenaiva sametya droṇam abravīt ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ದುರ್ಯೋಧನನು ಹೇಳಿದನು—“ಆಚಾರ್ಯ! ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಧನಂಜಯ (ಅರ್ಜುನ) ನಿನ್ನನ್ನೂ ಮೀರಿ ಹೇಗೆ ಹೋದನು? ಅವನನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ನನಗೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅವನು ಒಂದೇ ರಥದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೀಗೆಂದನು।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical and psychological strain of war-leadership: when a cause falters, leaders may lean on revered authorities (the ācārya) to compensate for their own limits. It also highlights the peril of overreliance on status and reputation—Duryodhana is shocked that even the ‘best of weapon-bearers’ could be bypassed, revealing how battlefield reality can overturn assumed hierarchies.
As Arjuna breaks through formidable defenses, Duryodhana—seeing his side destabilized—rushes alone in a single chariot to Droṇa and questions how Arjuna could have crossed past him. The line sets up Duryodhana’s urgent appeal to Droṇa to stop Arjuna’s advance.