Previous Verse
Next Verse

Shloka 67

Droṇa-parva Adhyāya 94: Sātyaki–Sudarśana Yuddha (सात्यकि–सुदर्शन युद्ध)

सा ज्वलन्ती महोल्केव तमासाद्य महारथम्‌ | सविस्फुलिज्ञा निर्भिद्य निपषात महीतले,वह बड़ी भारी उल्काके समान प्रज्वलित होती और चिनगारियाँ बिखेरती हुई महारथी अर्जुनके पास जा उनके शरीरको विदीर्ण करके पृथ्वीपर गिर पड़ी

sā jvalantī maholkeva tamāsādya mahāratham | savisphuliṅgā nirbhidya nipapāta mahītale ||

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾ ಉಲ್ಕೆಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತ, ಕಿಡಿಗಳನ್ನು ಚಿಮ್ಮಿಸುತ್ತ ಅದು ಮಹಾರಥಿ ಅರ್ಜುನನ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪಿ, ಅವನನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು.

साshe/that (female; i.e., the blazing missile/weapon)
सा:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ज्वलन्तीblazing, flaming
ज्वलन्ती:
Karta
TypeAdjective
Rootज्वल् (धातु) → ज्वलन्त् (वर्तमान-कृदन्त प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महाgreat (as a prefix in the compound)
महा:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक; उपसर्गवत् पूर्वपद)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उल्काmeteor, firebrand
उल्का:
Karta
TypeNoun
Rootउल्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
तम्him (that one)
तम्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आसाद्यhaving reached/approached
आसाद्य:
TypeIndeclinable
Rootआ + सद् (धातु) → आसाद्य (क्त्वा/ल्यप् अव्यय-कृदन्त)
महाgreat (as a prefix in the compound)
महा:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक; उपसर्गवत् पूर्वपद)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
रथम्chariot/warrior on a chariot (in 'maharatha')
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
with
:
TypeIndeclinable
Rootस (सह/सम्-भावे उपसर्गवत्; अव्यय)
विस्फुलिङ्गाsparks (as 'with sparks')
विस्फुलिङ्गा:
Karta
TypeNoun
Rootविस्फुलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निर्भिद्यhaving pierced, splitting
निर्भिद्य:
TypeIndeclinable
Rootनिर् + भिद् (धातु) → निर्भिद्य (क्त्वा/ल्यप् अव्यय-कृदन्त)
निपपातfell down
निपपात:
TypeVerb
Rootनि + पत् (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन
महीon the earth (in the compound)
मही:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तलेon the surface/ground
तले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna
M
meteor-like missile/weapon
E
earth/ground (mahītala)

Educational Q&A

The verse highlights the terrifying impersonality of war: destructive power moves swiftly and indiscriminately, reminding the listener that even the greatest warriors are vulnerable. Ethically, it frames the battlefield as a space where dharma is strained—valor and duty persist, yet the cost is bodily ruin and pervasive suffering.

Sañjaya describes a blazing, spark-scattering missile that reaches Arjuna, pierces him, and then drops to the ground. The simile of a great meteor emphasizes speed, heat, and inevitability, intensifying the scene’s dramatic violence.