Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

Droṇa-parva Adhyāya 94: Sātyaki–Sudarśana Yuddha (सात्यकि–सुदर्शन युद्ध)

स्वेनास्त्रेण हतं दृष्टवा श्रुतायुधमरिंदमम्‌,नरेश्वर! शत्रुदमन श्रुतायुधको अपने ही अस्त्रसे मारा गया देख यह बात ध्यानमें आयी कि श्रुतायुधने युद्ध न करनेवाले श्रीकृष्णपर गदा चलायी है। इसीलिये उस गदाने उन्हींका वध किया है

sañjaya uvāca | svenāstreṇa hataṃ dṛṣṭvā śrutāyudham arindamam, nareśvara! śatrudamana śrutāyudho 'peneha yuddham akurvataḥ śrīkṛṣṇasya prati gadāṃ mumoca; tasmād eṣā gadā svayam eva tam avadhīt iti matir abhavat |

ಹೇ ನರೇಶ್ವರಾ! ಶತ್ರುದಮನನಾದ ಶ್ರುತಾಯುಧನು ತನ್ನದೇ ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಹತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಕಾರಣ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು—ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮೇಲೆ ಅವನು ಗದೆಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ್ದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದೇ ಗದೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಅವನ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

स्वेनby his own
स्वेन:
Karana
TypePronoun/Adjective
Rootस्व
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
अस्त्रेणby a weapon
अस्त्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
हतम्killed/slain
हतम्:
Karma
TypeVerb
Rootहन्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active, true
श्रुतायुधम्Shrutayudha
श्रुतायुधम्:
Karma
TypeNoun (Proper name)
Rootश्रुतायुध
FormMasculine, Accusative, Singular
अरिंदमम्foe-subduing (enemy-tamer)
अरिंदमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअरिंदम
FormMasculine, Accusative, Singular
नरेश्वरO lord of men (king)!
नरेश्वर:
Sampradana
TypeNoun
Rootनरेश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular
शत्रुदमनO subduer of enemies!
शत्रुदमन:
Sampradana
TypeNoun (epithet)
Rootशत्रुदमन
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra (addressed as nareśvara)
Ś
Śrutāyudha
Ś
Śrī Kṛṣṇa
G
Gadā (mace)
A
Astra (weapon)

Educational Q&A

Violence aimed at one who is not participating in combat violates the ethical boundaries of war; such adharma rebounds upon the doer. The narrative frames Śrutāyudha’s death by his own mace as a moral consequence of attacking Śrī Kṛṣṇa, who was not fighting.

Sanjaya reports to the king that Śrutāyudha has been killed by his own weapon. The reason inferred is that Śrutāyudha hurled a mace at Śrī Kṛṣṇa, a non-combatant in that moment, and the mace itself became the instrument of Śrutāyudha’s death.