Next Verse

Shloka 1

धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — सैन्यप्रशंसा, भेदनवृत्तान्त-प्रश्नः

Dhṛtarāṣṭra–Sañjaya Dialogue: Praise of the Host and Inquiry after the Breach

सप्ताशीतितमोब ध्याय: कौरव-सैनिकोंका उत्साह तथा आचार्य द्रोणके द्वारा चक्रशकटवब्यूहका निर्माण संजय उवाच तस्यां निशायां व्युष्टायां द्रोण: शस्त्रभूतां वर: । स्वान्यनीकानि सर्वाणि प्राक्रामद्‌ व्यूहितुं ततः,संजय कहते हैं--राजन्‌! वह रात बीतनेपर प्रात:काल शणस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ द्रोणाचार्यने अपनी सारी सेनाओंका व्यूह बनाना आरम्भ किया

sañjaya uvāca | tasyāṃ niśāyāṃ vyuṣṭāyāṃ droṇaḥ śastrabhūtāṃ varaḥ | svāny anīkāni sarvāṇi prākrāmad vyūhituṃ tataḥ ||

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಆ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನಾ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ವ್ಯೂಹಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
तस्याम्in that
तस्याम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Locative, Singular
निशायाम्night
निशायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनिशा
FormFeminine, Locative, Singular
व्युष्टायाम्having passed / ended
व्युष्टायाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootव्युष्ट
FormFeminine, Locative, Singular, kta (past passive participle)
द्रोणःDrona
द्रोणः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Nominative, Singular
शस्त्रभूताम्made into a weapon / weapon-like
शस्त्रभूताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशस्त्रभूत
FormFeminine, Accusative, Singular, kta (past passive participle)
वरःexcellent, best
वरः:
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वानिhis own
स्वानि:
Karma
TypeAdjective
Rootस्व
FormNeuter, Accusative, Plural
अनीकानिarmies, divisions
अनीकानि:
Karma
TypeNoun
Rootअनीक
FormNeuter, Accusative, Plural
सर्वाणिall
सर्वाणि:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Plural
प्राक्रामत्set about, began, proceeded
प्राक्रामत्:
TypeVerb
Rootप्र-क्रम्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
व्यूहितुम्to arrange in battle-array
व्यूहितुम्:
TypeVerb
Rootवि-यूह्
Formtumun (infinitive)
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhrtarashtra (implied by 'O King')
D
Drona
K
Kaurava army divisions (anīkāni)
B
battle formation (vyūha)