Shloka 13
Droṇa Interdicts Sātyaki; Sātyaki’s Breakthrough and Duel with Kṛtavarmā (द्रोण-निवारणम्, सात्यकि-प्रवेशः, कृतवर्म-युद्धम्)
Devanagari script
परुषाण्युच्यमानांश्व यथा पार्थनुपेक्षसे । तस्यानुबन्ध: प्राप्तस्त्वां पुत्राणां राज्यकामुक,पुत्रोंकोी राज्य दिलानेकी अभिलाषा रखनेवाले महाराज! कुन्तीके पुत्रोंको कठोर बातें (गालियाँ) सुनायी जाती थीं और आप उनकी उपेक्षा करते थे। आज उसी अन्यायका फल आपको प्राप्त हुआ है
Translation
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಪುತ್ರರಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಾರಾಜನೇ! ಕುಂತೀಪುತ್ರರಿಗೆ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನೀನು ಅವರನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ್ದೆ; ಆ ಅನ್ಯಾಯದ ಫಲವೇ ಇಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ತಲುಪಿದೆ.
Word by Word
परुषाणिharsh (words)
परुषाणि:
Karma
TypeAdjective
Rootपरुष (विशेषण-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Plural
उच्यमानान्being spoken (to them)
उच्यमानान्:
Karma
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) → उच्यमान (कृदन्त)
FormMasculine, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
यथाas / in the manner that
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
पार्थO son of Pritha (Arjuna)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
अनुपेक्षसेyou disregard / you overlook
अनुपेक्षसे:
TypeVerb
Rootउपेक्ष् (धातु) उप + ईक्ष्
FormPresent, Second, Singular, Atmanepada
तस्यof that / of it
तस्य:
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अनुबन्धःconsequence / result
अनुबन्धः:
Karta
TypeNoun
Rootअनुबन्ध (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राप्तःhas come / has been obtained
प्राप्तः:
TypeAdjective
Rootप्राप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormAccusative, Singular
पुत्राणाम्of (your) sons
पुत्राणाम्:
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
राज्यकामुकO one desirous of a kingdom (for your sons)
राज्यकामुक:
TypeAdjective
Rootराज्यकामुक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes