Shloka 38
Jayadratha-rakṣā: Conch Signals and Encirclement of Arjuna
Chapter 79
सोपचारस्तु कृष्णश्न दुःखितां भृशदु:खित: । सिक्त्वाम्भसा समाश्चास्य तत्तदुक्त्वा हितं वच:,तब कमलनयन भगवान् श्रीकृष्ण अत्यन्त दुःखी हो उन सबको होशमें लानेके लिये उपचार करने लगे। उन्होंने अपनी दु:खिनी बहिन सुभद्रापर जल छिड़ककर नाना प्रकारके हितकर वचन कहते हुए उसे आश्वासन दिया। पुत्र-शोकसे मर्माहत हो वह रोती हुई काँप रही थी और अचेत-सी हो गयी थी। उस अवस्थामें भगवानने उससे कहा--
sopacāras tu kṛṣṇaḥ śokaduḥkhitāṁ bhṛśaduḥkhitaḥ | siktvāmbhasā samāśvāsya tattan uktvā hitaṁ vacaḥ ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅತೀವ ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ವ್ಯಾಕುಲರಾದವರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ಮೃದುೋಪಚಾರಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ತನ್ನ ದುಃಖಿತ ಸಹೋದರಿ ಸುಭದ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ಶೀತಲ ಜಲವನ್ನು ಛಿಟಕಿ, ಅನೇಕ ವಿಧದ ಹಿತವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅವಳಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಿದನು. ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಮರ್ಮವಿದ್ದಳಾದ ಅವಳು ಅಳುತ್ತಾ ನಡುಗುತ್ತಾ ಪ್ರಾಯಃ ಅಚೇತನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದಳು; ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ಅವಳಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು—
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in the midst of warfare and irreversible loss, dharma includes compassionate care: restoring the grieving to steadiness through practical help and beneficial speech (hita-vacana). Kṛṣṇa models ethical leadership by tending first to the suffering mind.
Sañjaya narrates that Kṛṣṇa, himself deeply sorrowful, begins consoling the grief-stricken women. He revives and reassures his sister Subhadrā by sprinkling water and speaking welfare-oriented words, as she trembles and nearly faints from grief for her son.