Shloka 5
दुर्योधनकवचविमर्शः
Duryodhana’s Armor and the Tactical Reassessment
चुक्षुभुश्न महाराज सागरा मकरालया: । प्रतिस्त्रोत: प्रवृत्ताश्न॒ तथा गन्तुं समुद्रगा:,महाराज! ग्राहोंके निवासस्थान समुद्रोंमें ज्वार आ गया। समुद्रगामिनी नदियाँ उलटी धारामें बहकर अपने उद्गमकी ओर जाने लगीं
sañjaya uvāca |
cukṣubhuś ca mahārāja sāgarā makarālayāḥ |
pratistrotaḥ pravṛttāś ca tathā gantuṃ samudragāḥ ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಾಜನೇ! ಮಕರಗಳ ನಿವಾಸವಾದ ಸಾಗರಗಳು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಅಶಾಂತಗೊಂಡವು. ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ನದಿಗಳು ಸಹ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹರಿಯತೊಡಗಿದವು—ತಮ್ಮ ಮೂಲದ ಕಡೆಗೆ ಮರಳುವಂತೆ.
संजय उवाच
Educational Q&A
When adharma and uncontrolled violence dominate, even nature is portrayed as recoiling—through omens like turbulent seas and rivers reversing—warning that moral disorder has consequences beyond the battlefield.
Sañjaya reports ominous signs to Dhṛtarāṣṭra: the oceans churn and sea-bound rivers seem to run upstream, indicating an extraordinary, inauspicious upheaval accompanying the events of the war.