Shloka 7
Droṇa-parva Adhyāya 50 — Arjuna’s foreboding and lament for Abhimanyu; Kṛṣṇa’s dharma-consolation
रथाश्ववृन्दै: सह सादिभिष॑तै: प्रविद्धभाण्डा भरणै: पृथग्विधै: । निरस्तजिह्दादशनान्त्रलोचनै- र्धरा बभौ घोरविरूपदर्शना,रथों और अश्वोंके समूह सवारोंके साथ नष्ट हो गये थे। भिन्न-भिन्न प्रकारके भाण्ड और आभूषण छित्न-भिन्न होकर पड़े थे। मनुष्यों और पशुओंकी जिह्ठा, दाँत, आँत और आँखें बाहर निकल आयी थीं। इन सबसे वहाँकी भूमि अत्यन्त घोर और विकराल दिखायी देती थी
rathāśvavṛndaiḥ saha sādibhiṣataiḥ praviddhabhāṇḍā bharaṇaiḥ pṛthagvidhaiḥ | nirastajihvādasanāntralocanair dharā babhau ghoravirūpadarśanā ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಥಗಳೂ ಕುದುರೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಸವಾರರೊಡನೆ ನಾಶವಾಗಿದ್ದವು. ವಿವಿಧ ವಿಧದ ಸಾಮಗ್ರಿ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಚದುರಿದ್ದವು. ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಪಶುಗಳ ನಾಲಿಗೆ, ಹಲ್ಲು, ಅಂತರಗಳು, ಕಣ್ಣುಗಳು ಹೊರಚಿಮ್ಮಿದ್ದವು. ಇವೆಲ್ಲದಿಂದ ಭೂಮಿ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವೂ ವಿಕೃತವೂ ಆಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical gravity of war by presenting its physical aftermath without embellishment: even when fought under claims of duty, conflict produces indiscriminate ruin. The stark imagery functions as a moral mirror, pressing the listener to weigh dharma against the catastrophic cost of violence.
Sañjaya describes the battlefield after intense fighting: chariots and horses lie destroyed with their riders, weapons and ornaments are scattered, and the ground is littered with horrific remains. The scene conveys the scale of slaughter and the terror of the ongoing Kurukṣetra war.