Shloka 6
Droṇa-parva Adhyāya 45: Saubhadra–Lakṣmaṇa-saṃyoga and Kaurava Counter-Encirclement
Devanagari script
क्षत्रियाणामनीकानि प्रद्रुतान्यभिधावताम् । जग्रास तिमिरासाद्य क्षुद्रमत्स्यानिवार्णवे,उस समय धावा करनेवाले क्षत्रियोंकी उन आगे बढ़ती हुई सेनाओंको अभिमन्युने उसी प्रकार कालका ग्रास बना लिया, जैसे महासागरमें तिमि नामक महामत्स्य छोटे-छोटे मत्स्योंको निगल जाता है
Translation
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧಾವಿಸಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಸೇನಾದಳಗಳನ್ನು ಅಭಿಮನ್ಯು ಕಾಲಗ್ರಾಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು; ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ‘ತಿಮಿ’ ಎಂಬ ಮಹಾಮತ್ಸ್ಯ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಳನ್ನು ನುಂಗುವಂತೆ।
Word by Word
क्षत्रियाणाम्of the Kshatriyas
क्षत्रियाणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Genitive, Plural
अनीकानिarmies, battle-formations
अनीकानि:
Karma
TypeNoun
Rootअनीक
FormNeuter, Accusative, Plural
प्रद्रुतानिrushing forward, running forth
प्रद्रुतानि:
Karma
TypeAdjective
Rootप्र + द्रु (धातु) → प्रद्रुत (क्त)
FormNeuter, Accusative, Plural
अभिधावताम्of those charging/assailing
अभिधावताम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअभि + धाव् (धातु) → अभिधावत् (शतृ)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
जग्रासswallowed, devoured
जग्रास:
Karta
TypeVerb
Rootग्रस् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
तिमिरdarkness
तिमिर:
Karma
TypeNoun
Rootतिमिर
FormNeuter, Accusative, Singular
आसाद्यhaving reached/encountered
आसाद्य:
Karana
TypeIndeclinable
Rootआ + सद् (धातु) → आसाद्य (ल्यप्)
FormGerund (absolutive)
क्षुद्रsmall, petty
क्षुद्र:
Karma
TypeAdjective
Rootक्षुद्र
FormMasculine, Accusative, Plural
मत्स्यान्fish
मत्स्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootमत्स्य
FormMasculine, Accusative, Plural
इवlike, as
इव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइव
FormParticle
अर्णवेin the ocean
अर्णवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्णव
FormMasculine, Locative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes