Shloka 12
Adhyāya 40 (Book 7, Droṇa-parva): Abhimanyu’s Rapid Advance and Battlefield Disruption
Devanagari script
जगाम सह पुड्खेन वल्मीकमिव पन्नग: । अथैनं पज्चविंशत्या पुनरेव समार्पयत्,वह बाण तुरंत ही उसके वक्ष:स्थलपर पहुँचकर उसके गलेकी हँसलीको विदीर्ण करता हुआ पंखसहित भीतर घुस गया, मानो कोई सर्प बाँबीमें समा गया हो। तत्पश्चात् अभिमन्युने दुःशासनको पचीस बाण और मारे
Translation
ಪಂಖಸಹಿತ ಆ ಬಾಣ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಕಂಠದ ಹಂಸಲಿಯನ್ನು ಚೀರಿ ಒಳಗೆ ನುಗ್ಗಿತು—ಹಾವು ಹುಳಿಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡಕ್ಕೆ ಸೇರುವಂತೆ. ಅನಂತರ ಅಭಿಮನ್ಯು ದುಃಶಾಸನನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿದನು.
Word by Word
जगामwent
जगाम:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
FormPerfect (लिट्), 3, Singular, Parasmaipada
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
पुड्खेनwith the feather/shaft-end (of the arrow)
पुड्खेन:
Sahakari/Karana
TypeNoun
Rootपुड्ख
FormNeuter, Instrumental, Singular
वल्मीकम्ant-hill
वल्मीकम्:
Karma
TypeNoun
Rootवल्मीक
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
पन्नगःa serpent
पन्नगः:
Karta
TypeNoun
Rootपन्नग
FormMasculine, Nominative, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
एनम्him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
पञ्चविंशत्याwith twenty-five
पञ्चविंशत्या:
Karana
TypeNumeral
Rootपञ्चविंशति
FormFeminine, Instrumental, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
समार्पयत्caused to enter/inserted/shot in
समार्पयत्:
TypeVerb
Rootसम्-आ-ऋप्
FormImperfect (लङ्), 3, Singular, Parasmaipada
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes