Shloka 68
स भिन्नकवच: शूरस्तोत्रार्दित इव द्विप: | विमुच्य सशरं चापं भूरिव्रणपरिस्रव:,कवच छिज्न-भिन्न हो जानेसे शूरवीर सात्यकि अंकुशोंकी मार खाये हुए हाथीके समान व्यथित हो उठे। उनके घावोंसे अधिक रक्त बह रहा था। वे शिथिल एवं खूनसे लथपथ हो धनुष-बाण छोड़कर रथके पिछले भागमें बैठ गये। तब सारथि तुरंत ही उन्हें द्रोणपुत्रके पाससे दूसरे रथीके पास हटा ले गया
sa bhinnakavacaḥ śūras totrārdita iva dvipaḥ | vimucya saśaraṃ cāpaṃ bhūrivraṇaparisravaḥ ||
ಕವಚವು ಚೂರುಚೂರಾದಾಗ ಶೂರ ಸಾತ್ಯಕಿ ಅಂಕುಶದಿಂದ ಪೀಡಿತ ಆನೆಯಂತೆ ತತ್ತರಿಸಿದನು. ಅನೇಕ ಗಾಯಗಳಿಂದ ರಕ್ತ ಧಾರೆಯಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಶಕ್ತಿ ಕುಗ್ಗಿ ರಕ್ತಸಿಕ್ತನಾಗಿ, ಬಿಲ್ಲು-ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ರಥದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು; ಆಗ ಸಾರಥಿ ಅವನನ್ನು ದ್ರೋಣಪುತ್ರನ ಸಮೀಪದಿಂದ ತಕ್ಷಣ ದೂರಸರಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ರಥಿಯ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical realism of war: valor does not negate vulnerability. A warrior may be compelled to withdraw due to grievous wounds; such retreat can be a prudent, duty-aligned response to preserve life and continue serving one’s cause rather than a sign of cowardice.
Sātyaki’s armour is broken and he is heavily wounded, bleeding from many injuries. Overwhelmed like an elephant struck by a goad, he drops his bow and arrows and sits at the back of his chariot. His charioteer then swiftly moves him away from Droṇa’s son (Aśvatthāmā) toward another opponent/position.