Shloka 41
Devanagari script
स्पर्थिनश्व महेष्वासा: कृतयत्ना धनुर्धरा: । अभ्यगच्छंस्तथान्योन्यं मत्ता गजवृषा इव,महाराज! क्रोध और अमर्षमें भरे हुए वे परस्पर स्पर्धा रखनेवाले, विजयके लिये प्रयत्मशील और विशाल धनुष धारण करनेवाले धनुर्थर योद्धा मतवाले गजराजोंके समान एक-दूसरेसे जूझ रहे थे
Translation
ಮಹಾರಾಜ! ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ಅಮರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ, ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೃತಯತ್ನರಾಗಿದ್ದ, ಮಹಾಧನುಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಆ ಧನುರ್ಧರ ವೀರರು ಮತ್ತ ಗಜರಾಜರಂತೆ ಒಬ್ಬರೊಡನೆ ಒಬ್ಬರು ಘರ್ಷಿಸಿ ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
Word by Word
स्पर्धिनःrivalrous, competing
स्पर्धिनः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्पर्धिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
महेष्वासाःgreat bowmen
महेष्वासाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहेष्वास
FormMasculine, Nominative, Plural
कृतयत्नाःhaving made effort, striving
कृतयत्नाः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृतयत्न
FormMasculine, Nominative, Plural
धनुर्धराःbow-bearers, archers
धनुर्धराः:
Karta
TypeNoun
Rootधनुर्धर
FormMasculine, Nominative, Plural
अभ्यगच्छन्approached, advanced toward
अभ्यगच्छन्:
TypeVerb
Rootअभि-गम्
FormImperfect (Lan), 3rd, Plural
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अन्योन्यम्each other, mutually
अन्योन्यम्:
Karma
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य
मत्ताःintoxicated, frenzied
मत्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootमत्त
FormMasculine, Nominative, Plural
गजवृषाःbull-elephants
गजवृषाः:
Karta
TypeNoun
Rootगजवृष
FormMasculine, Nominative, Plural
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes